Sallamasyon
Gündem Siyaset Yaşam Magazin Teknoloji Tarih Spor





Sallamasyon - Tarih Haberleri - Türkçe Ezan - Türkçe ezanın sebebi hikmeti

Türkçe ezanın sebebi hikmeti


Türkçe-ezanın-sebebi-hikmeti

Prof. Dr. Mete Tunçay:İslam güçlenir korkusuyla Türkçe ibadet rafa kaldırıldı
Mustafa Kemal, Milli Mücadele zamanında kanunla diktatör olmuştu. Onun yönetimine "otokratik diktatörlük demekte sakınca yok. 1930 larda kendisi de söylüyor: "Bugün gözümü kapasam arakamda bırakacağım manzara diktatörtürlüktür."
Bu topraklarda, "Tanrı Uludur lu ezanın minarelerden yükselişinin üzerinden tam 79 yıl geçti. 29 Ocak1932 tarihinde Fatih Camii nde bir Ramazan ayı Hafız Rıfat tarafından okunmaya başlanan Türkçe ezan 16 Haziran 1950 tarihine kadar sürdü. 1932 Ramazanı nda sadece ezan değil, Kur an, tekbir, hutbe ve salalar da Türkçeleştirilmişti. Başı açık, kravatlı bir şekilde Fatih Camii minaresine çıkan Hafız Rıfat, Türkçe ezanı elindeki kâğıda bakarak okumuştu. Yeni yasaklar çok ciddi takipleri ve cezaları beraberinde getirdi. Demokrat Parti nin iktidarına kadar ezan Türkçe okundu.
Bu röportaj 2005 yılında Prof. Dr. Mete Tunçay ile "Türkçe Ezan ve Dinde Reform girişimlerini anlatan bir belgesel için yapıldı. Yaklaşık bir saat süren söyleşinin çok sınırlı bir kısmı belgeselde yayınlanabildi. 1932 Ramazanı nda başlatılan Türkçe ezan (29 Ocak 1932), Türkçe hutbe (5 Şubat 1932), Türkçe Kur an (28 Ocak 1932) ve Türkçe tekbir (5 Şubat 1932) uygulamalarının yıldönümü dolayısıyla Mete Hoca yı aradım ve röportajı yayınlamak istediğimi söyledim. Sağ olsun bizleri kırmadı, eklemeler yaparak ve güncelleyerek röportajı sizlere sunmamızı sağladı.
RÖPORTAJ: MUHARREM COŞKUN
ocam, isterseniz "Dinin Türkçeleştirilmesi veya "dinde reform girişimlerinin temelinde yatan düşünce nedir, buradan başlayalım...
Ziya Gökalp gibi ideologlar, çağdaşlaşmanın bir parçası olarak "Türkleşmek ve İslamlaşmak" diyorlardı. Tabiî burada "İslamlaşmak tan kastedilen şey, o vakte kadar İslamiyet i uygulandığı haliyle bırakmak değil, herhalde biraz değiştirmekti. 1928 de ilahiyat fakültesinde bir layiha hazırlanmış, heyete; Köprülüzade, İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Halil Halit, Halil Nimetullah, Şemseddin Günaltay, Şerafettin Yaltkaya, Şekip Tunç, Yusuf Ziya Yörükan dahil olmuşlar. Öneriler arasında, camilerde oturacak yer sağlamak, camiye müziği ithal etmek gibi şeyler de var. Fakat bu öneriler herhangi bir somut uygulamaya dönüşmemiş.
Börekçi bile karşı çıktı
1928 de somutlaşmamış ama 1932 Ramazan ında "Dinin Türkçeleştirilmesi Projesi tatbik mevkiine konulmuş. Ancak daha sonra bu proje de, Türkçe Ezan dışında rafa kaldırılmış. Neden olabilir?
Bana öyle geliyor ki; İslamiyet te bazı şeylerin reforme edilmesi, değiştirilmesi, çağdaşlaştırılması İslam a yeni bir güç kazandıracağı endişesiyle bundan vazgeçilmiştir. Atatürk ün, o meşhur Balıkesir Hutbesi nde de görüyoruz. "Bu camiler yatıp kalkmak için değil, memleket meselelerini konuşmak içindir" diyor. Bu yöne gidilse, camiler salt dini işlevlerinin dışında, ek işlerde de kullanılacak olsa din de çok güçlenecekti. Oysa halifeliğin 1924 te kaldırılmasından sonra, dinin, devlet denetimi altında tutulması ve fazla güçlenmemesi düşünüldü. Tarikatların etkileri arandı ve onlara karşı sıkı kovuşturmaya geçildi.
Peki neden din kovuşturulmaya başlandı?
O dönem, özellikle iki dünya savaşı arasında, laikliği seçen ülke sadece Türkiye değildi. Rusya, Meksika gibi başka ülkeler de vardı. Devrin havasında böyle din konusunda mübalatsız bir hava hakim oldu. Mesela 1920 li yıllarda, ressamlar resimlerini teşhir edecekleri yer bulamayınca, Sultanahmet Camii ni kararlaştırıyorlar, fakat ışık bulamayınca da kubbeden delik açmayı teklif ediyorlar. Toplanan komisyonda sadece Mimar Kemalettin karşı çıkıyor. O da mimari estetik kaygılardan dolayı karşı çıkıyor. Bir mabedi bir resim galerisine çevirmek büyük cüret ama bu bile düşünülmüş o devirde.
1932 de yapılan, "dinde reform" muydu, yoksa "dinin millileşmesi projesi" miydi?
1930 larda yapılmaya çalışılan şey, çok daha muhafazakâr. İbadete çağrının diliyle oynamak. Benim çocukluğumda ezan Türkçeydi. Önce "olabilir" dendi. Ardından cezai hüküm getirildi. Atatürk ün saygın olarak düşündüğü Diyanet İşleri Başkanı Rifat Börekçi dahi Türkçe ibadet yapılamayacağını söylemiştir. Din adamlarında buna yeşil ışık yakan olmamıştır. Caiz olmadığı fetvası verilince bu yola gidilemedi. Fakat ezanda Türkçe olabileceği düşünülmüştür.
"Ve emrehu şura beynehum
Bir devlet hem de yeni kurulmuş bir devlet, onca sorun varken neden din gibi bir olguyla bu denli ilgilenmiştir?
Tek Parti Dönemi boyunca, 1923-1945 arası laiklik, din-devlet işlerinin ayrılması derken, fiiliyatta dinin devlet denetiminde tutulması hedeflendi. Güçlenmesine, yayılmasına, gelişmesine göz yumulmadı. İzin verilmedi. Oysa Milli Mücadele de dinden çok yararlanıldı. Daha yaygın bir milliyetçilik bilinci olmadığı için, din kardeşliği başlıca tutunum öğesi olarak çok vurgulandı. Mesela Büyük Millet Meclisi çok dindar, başkanlık kürsüsünün arkasındaki duvara "Birbirinize danışarak yönetin" anlamına gelen (Ve emrehu şura beynehum) ayet asılıdır. Meclis te Müslüman olmayan tek kişi yok. Sadece birinci grupta değil, ikinci grupta da çok sayıda sarıklı din adamı, ulemaya mensubiyeti gösteren var. Dolayısıyla Osmanlı döneminde olmadığı kadar İslamiyet önem kazanmışken Milli Mücadele yıllarında, ondan sonra hızla bu önem baltalanıyor. Hilafetin kaldırılması da, aslında devletin başında iki başlılık olmaması için. Tek Parti yetkisini paylaşmak istemiyor. Vakıflar da, genel müdürlüklere çevriliyor, denetim altına alınıyor. Devlet, "alın vakıflarınız dese başka şeyler olur diye endişe ediyor.
Bunda, "dinin ilerlemeye engel olduğu" inancı mı vardı? Dinin Türkiye yi gelişmekten alıkoyan olgu olduğu fikri 19. yüzyıldan beri vardı. Tek Parti tabi sert bir yönetimdi. Her hangi bir muhalefete, gerginliği boşaltacak adıma müsaade etmiyordu.
Atatürk "otokratik diktatör dü
Mustafa Kemal in yönetim anlayışına ve diktatörlük yakıştırmalarına ne diyorsunuz?
Mustafa Kemal Paşa, Milli Mücadele zamanında kanunla diktatör olmuştu. Diktatör lafı Roma daki manasıyla Meclis yetkilerini tek başına yönetmek demekti. Tek Parti Dönemi nin bir baskıcı dönem olduğu, Fransız jakoben modeli gereğince, yukarıdan aşağıya, halkın yararına fakat halka rağmen bir takım şeylerin yapıldığı muhakkak. Mustafa Kemal Paşa ya, onun yönetimine "otokratik diktatörlük demekte sakınca yok. Kendisi söylüyor. 1930 larda, "bugün gözümü kapasam arakamda bırakacağım manzara diktatör manzarasıdır. Oysa ben bütün gençliğimde Abdulhamid istibdadına karşı formasyon aldım. Bu ne hazin şeydir" diyor.
Demokrat Parti yle birlikte ezan özgürleşti. DP, CHP den çok mu farklıydı?
Demokrat Parti(DP) den önce, katı laiklik anlayışından tavizler CHP tarafından verildi. DP, hiçbir zaman laiklik karşıtlığı yapmadı. Sadece ezanı Arapça okumaya izin verdi, o kadar. Said Nursi yi kovuşturdu. Belki Halk Partisi nin en aşırı giden yönlerini yumuşattı.
Türkçe ezan Turancılık içindi
Mustafa Kemal kendini dini bakımdan nasıl görüyordu ya da ifade ediyordu?
Mustafa Kemal kendisinin bir Müslüman değil, "Yaradancı" olduğunu düşünüyor. Müslümanlığı da pek önemsemiyor. Onun Kur an ı Türkçeleştirme girişimi de, milliyetçiliği ile ilgili bir şeydi. Turancı milliyetçiler, İslamiyet i Arap emperyalizmi olarak görüyordu. Atatürk ün de bu metinleri Türkçeleştirmesinde ben ulusçuluk faktörünü görüyorum.
Siz kendinizi nasıl ifade ediyorsunuz?
Ben "mümin" değil, kültürel Müslümanım. Agnostikim(bilinemezci). Bu göreneklerle fazla oynanmasından yana değilim. Mesela rahmetli Aziz Nesin, laik cenaze töreni istedi öyle yapıldı, ben kendim için cenaze töreninde bir şeyler okunmasından rahatsızlık duymam.
Siz ezanın Arapça olmasından rahatsız değilsiniz yani?
Ezan Türkçe olsa ne olur, Arapça olsa ne olur. Bir kesim var, bunlar kendini devrimci ilerici görüyor, bir de dindar kesim var. Bunların değerleriyle oynamak ayrışmayı körükler.
mcoskun@stargazete.com


Haber Kaynağı (stargazete.com)
Türkçe Ezan

Eklenme Tarihi : 08/02/2011

Türkçe-Ezan
Türkçe Ezan

( 06/05/2012 ) ( Tarih )

Türkçe ezan, Türkiye Cumhuriyeti in ilk kurulduğu dönemde Arapça orijinali yerine, Diyanet İşleri Başkanlığı ın 18 Temmuz 1932 tarihli bir genelgesi ile ezanın Türkçe okunmasıdır. CHP iktidarı döneminde uygulamada kalmıştır.(wikipedia)...Bütün cezalara rağmen din görevlileri Türkçe ezanı kabullenmemiş ve Türkçe ezanı çocuklara ve meczuplara okutarak durumu idare etmeye çalışmışlardı.(bugun)...İlah...


Minaresi-6-ok-camisi-gazino
Minaresi 6 ok camisi gazino

( 06/05/2012 )
( yenisafak.com.tr )

Tek parti döneminde bazı camileri satan bazılarını da ahır ya da depo olarak kullanan CHP, Beykoz daki Küçüksu Camii nin minaresine 6 okunu dikti. Kılıçdaroğlu nun Menderes yıktı dediği camiyi önce ...


İnönü-döneminde-yaklaşık-900-cami-yıkıldı
İnönü döneminde yaklaşık 900 cami yıkıldı

( 06/05/2012 )
( aksam.com.tr )

Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, İsmet İnönü döneminde, CHP döneminde yaklaşık 900 caminin yıkıldığının bilindiğini belirterek, Mihrişah Sultan tarafından yaptırılan mescit, 1941 de çıkarılan bir k...


Camileri-parti-binası-bile-yapmışlardı
Camileri parti binası bile yapmışlardı

( 18/07/2011 )
( bugun.com.tr )

Camiler, tek parti döneminde kapatılmış, depo yapılmış, yıkılmış, kiraya verilmiş, parti binası ve spor kulübü lokali bile yapılmıştı Başbakanımızın İnönü döneminde camilerle ilgili sözleri ban...


Chpnin sattığı camiler ( 15/07/2011 ) ( turkiyegazetesi.com.tr )

Camilerin ahıra çevrilmesini savundu: Yer yoktu ( 13/07/2011 ) ( zaman.com.tr )

Ezanın Türkçesi - Kürtçesi olmaz ( 29/06/2011 ) ( stargazete.com.tr )

Türkçe ezan zulmünün bittiği gün ( 17/06/2011 ) ( stargundem.com )

Türkçe ezan-Kürtçe ezan! ( 11/06/2011 ) ( habervaktim.com )

Türkçe ezandan Bursa nutkuna ! ( 11/06/2011 ) ( dunyabulteni.net )

Diyanet İşleri Başkanı, Kürtçe ezana karşı çıktı ( 08/06/2011 ) ( zaman.com.tr )

Kürtçe Ezana Tepki Yağıyor ( 08/06/2011 ) ( trt.net.tr )

Kürtçe ezan bölücülüğün delili ( 08/06/2011 ) ( haberx.com )

Şok eden Kürtçe ezan itirafı ( 08/06/2011 ) ( haber7.com )

Ezanın Türkçe okunmasını devrim sanıyorlar ( 09/03/2011 ) ( sabah.com.tr )

Asker 28 Şubatta Türkçe ezan istedi ( 01/03/2011 ) ( sabah.com.tr )

Türkçe Ezan Günleri ( 22/02/2011 ) ( habertimes.com )

Ezandaki felah bunun için Türkçeye çevrilmemiş ( 12/01/2011 ) ( belgehaber.com )

Atatürk sağ olsaydı ezanı Arapça okuturdu ( 12/01/2011 ) ( arama.hurriyet.com.tr )

Ezan andıcına büyük tepki! ( 12/01/2011 ) ( haber.mynet.com )

Ezan Bir Dönüm Noktası Oldu ( 12/01/2011 ) ( mustafaarmagan.com.tr )

Chpnin elli yıllık ezan hurafesi ( 12/01/2011 ) ( tumgazeteler.com )

Ezan-ı Muhammedi ( 12/01/2011 ) ( timeturk.com )

Arapça Ezan ihtilal gerekçesi değil miydi? ( 12/01/2011 ) ( yenisafak.com.tr )

Ezan, bayrak, gerisi teferruat ( 12/01/2011 ) ( radikal.com.tr )

Bütün baskılara rağmen Türkçe ezan kabul görmemişti ( 12/01/2011 ) ( bugun.com.tr )

Ezan 18 yıl Türkçe okundu ( 12/01/2011 ) ( webarsiv.hurriyet.com.tr )

Türkiyedeki ezan rahatsızlığı nedir? ( 12/01/2011 ) ( sonsayfa.com )

Türkçe ezan olur mu? ( 12/01/2011 ) ( milliyet.com.tr )

Ezan yasağı 59 yıl önce kalkmıştı ( 12/01/2011 ) ( habervaktim.com )

Chpe ezan krizi büyüyor ( 12/01/2011 ) ( haberevet.com )

Jandarmadan Türkçe ibadet andıcı ( 12/01/2011 ) ( samanyoluhaber.com )

Türkçe ezan ve Menderes ( 12/01/2011 ) ( zaman.com.tr )

Türkçe Ezan Denemesi ( 12/01/2011 ) ( tr.wikipedia.org )

Ezanın Doğuşu - İlk Ezan ( 12/01/2011 ) ( filozof.net )


2010-mitsubishi-lancer-evolution-x-fq-400-wallpaper

2010-nissan-370z-roadster-wallpaper

Sayfalarımızda kaynak belirtilerek yayınlanan haberler ilgili kaynağa aittir ve bu haberlerin kopyalanması durumunda, tüm sorumluluk kopyalayan kişi/kuruma ait olacaktır.